Cườm nước (Glaucoma / Thiên đầu thống) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa không hồi phục trên toàn cầu. Khác với cườm khô (đục thủy tinh thể) có thể lấy lại thị lực sau phẫu thuật thay thủy tinh thể nhân tạo, cườm nước tấn công trực tiếp vào dây thần kinh thị giác.

Trước ranh giới mong manh của thị lực, câu hỏi lớn nhất mà người bệnh và gia đình luôn trăn trở là: “Mắt bị cườm nước có mổ được không? Mổ xong có sáng mắt trở lại không và phương pháp nào điều trị an toàn nhất hiện nay?”

Bài viết dưới đây cung cấp góc nhìn chuyên môn chuẩn xác từ các chuyên gia nhãn khoa hàng đầu.

1. Mắt bị cườm nước có mổ được không? Mục tiêu thực sự của phẫu thuật là gì?

Câu trả lời từ các chuyên gia nhãn khoa: Cườm nước hoàn toàn có thể và rất cần phẫu thuật khi có chỉ định, nhưng mục tiêu phẫu thuật không phải để làm cho mắt “sáng rõ trở lại như ban đầu”.

Người bệnh cần hiểu đúng bản chất bệnh lý:

• Tại sao không thể làm mắt sáng lại? Dây thần kinh thị giác một khi đã bị áp lực nội nhãn (nhãn áp) chèn ép gây teo, tổn thương thì các tế bào thần kinh này hoàn toàn không có khả năng tái tạo.

• Mục tiêu can thiệp cốt lõi: Dù điều trị bằng thuốc nhỏ mắt, bắn tia laser hay can thiệp ngoại khoa, mục đích sống còn là hạ nhãn áp về ngưỡng an toàn (nhãn áp đích). Việc duy trì nhãn áp ổn định sẽ ngăn chặn quá trình tổn hại tiếp diễn lên những sợi thần kinh còn lại, từ đó bảo tồn trọn vẹn phần thị trường và thị lực hiện có.

Do đó, phát hiện bệnh càng sớm và can thiệp kịp thời chính là chìa khóa quyết định bạn giữ lại được bao nhiêu phần trăm ánh sáng cho đôi mắt.

2. Tổng quan các phương pháp điều trị cườm nước (Glaucoma) hiện nay

Tùy theo thể bệnh (Glaucoma góc đóng hay góc mở, nguyên phát hay thứ phát) và mức độ tổn hại của đĩa thị, bác sĩ nhãn khoa sẽ chỉ định phác đồ phù hợp:

2.1. Điều trị nội khoa (Dùng thuốc hạ nhãn áp)

• Chỉ định: Áp dụng cho giai đoạn phát hiện sớm, Glaucoma góc mở hoặc xử trí hạ áp khẩn cấp trong cơn cấp tính.

• Cơ chế: Các nhóm thuốc nhỏ mắt chuyên dụng giúp giảm sản xuất thủy dịch hoặc hỗ trợ tăng thoát lưu dòng chảy tự nhiên.

• Hạn chế: Người bệnh phải tra thuốc đều đặn đúng giờ suốt đời. Nguy cơ quên thuốc, dị ứng bề mặt nhãn cầu hoặc hiện tượng kháng thuốc sau thời gian dài là nguyên nhân khiến nhãn áp âm thầm tăng vọt trở lại.

2.2. Điều trị bằng Laser vi điểm (Can thiệp không xâm lấn)

• Laser cắt mống mắt chu biên (LPI): Dành cho Glaucoma góc đóng/góc hẹp. Tia laser tạo một lỗ siêu vi trên mống mắt nhằm cân bằng áp lực giữa hậu phòng và tiền phòng, giải phóng nghẽn góc.

• Laser tạo hình vùng bè (SLT/ALT): Dành cho Glaucoma góc mở, kích thích phản ứng sinh học tại vùng bè để cải thiện lưu thông thủy dịch mà không cần rạch mổ.

2.3. Điều trị ngoại khoa (Phẫu thuật can thiệp)

Khi điều trị nội khoa dùng thuốc tối đa vẫn không đưa nhãn áp về mức an toàn, hoặc bệnh nhân có tổn khuyết thị trường tiến triển nhanh, phẫu thuật là giải pháp bắt buộc để chặn đứng nguy cơ mù lòa.

3. Phẫu thuật cắt bè củng giác mạc (Trabeculectomy): “Tiêu chuẩn vàng” kiểm soát nhãn áp bền vững

Trong các phương pháp ngoại khoa điều trị cườm nước, phẫu thuật cắt bè củng giác mạc (Trabeculectomy) luôn được y văn thế giới công nhận là tiêu chuẩn vàng (Gold Standard) nhờ khả năng hạ nhãn áp sâu, ổn định và hiệu quả lâu dài nhất.

3.1. Cơ chế hoạt động của phẫu thuật cắt bè củng mạc

Ở mắt bệnh lý Glaucoma, hệ thống thoát nước tự nhiên (vùng bè) bị xơ cứng hoặc tắc nghẽn khiến dịch nội nhãn ứ đọng. Phẫu thuật cắt bè củng mạc tạo ra một "kênh thoát dịch thay thế" hoàn chỉnh:

• Tạo nắp bảo vệ vi phẫu: Bác sĩ bóc tách một nắp củng mạc mỏng (phần tròng trắng ở cực trên của nhãn cầu).

• Cắt bỏ mô bè xơ tắc: Tạo một lỗ mở vi phẫu nối thông từ tiền phòng ra khoang dưới kết mạc.

• Hình thành bọng thấm sinh lý (Bleb): Thủy dịch dư thừa sẽ thoát liên tục qua đường dẫn lưu mới này, tích tụ dưới kết mạc tạo thành một bọng thấm êm dịu, sau đó được mạng lưới mao mạch tự nhiên hấp thu tuần hoàn. Nhờ đó, nhãn áp được giải tỏa và duy trì ở mức tối ưu 24/7 mà không còn phụ thuộc vào thuốc nhỏ mắt.

3.2. Những ưu điểm vượt trội của phương pháp cắt bè củng mạc

• Hiệu quả hạ nhãn áp mạnh mẽ & dài lâu: Ngăn chặn ngay lập tức quá trình chết của sợi thần kinh thị giác. Phần lớn bệnh nhân sau phẫu thuật thành công có thể cắt giảm hoàn toàn hoặc giảm tối đa số lượng thuốc hạ áp hàng ngày.

• Kiểm soát tối ưu tình trạng xơ hóa sẹo: Tại các trung tâm nhãn khoa chuyên sâu, bác sĩ kết hợp sử dụng các chất điều biến lành sẹo sinh học (như Mitomycin-C) trong lúc phẫu thuật với liều lượng chuẩn xác, ngăn ngừa phản ứng bít tắc đường thoát dịch, giúp bọng thấm hoạt động ổn định nhiều năm liền.

• Thời gian thực hiện nhanh, ít xâm lấn: Ca vi phẫu diễn ra nhẹ nhàng trong khoảng 30 – 45 phút dưới kính hiển vi phẫu thuật phóng đại cao, gây tê tại chỗ nên hoàn toàn không đau đớn.

• Đảm bảo tính thẩm mỹ nhãn cầu: Toàn bộ đường rạch và bọng thấm được đặt khéo léo ở góc trên của mắt, hoàn toàn nằm khuất dưới mi mắt trên. Sau khi lành thương, mắt giữ được vẻ tự nhiên, người đối diện không thể nhìn thấy dấu vết can thiệp.

4. Tại sao nên điều trị Cườm nước và Phẫu thuật cắt bè tại Bệnh viện Mắt Á Châu?

Phẫu thuật cắt bè củng giác mạc là một kỹ thuật vi phẫu tinh tế bậc nhất trong ngành mắt. Độ siết của từng mũi chỉ khâu nắp củng mạc và cách tạo hình bọng thấm đòi hỏi độ chính xác tính bằng từng phần mười milimet.

Tại Bệnh viện Mắt Á Châu (AEH), bệnh nhân được tiếp cận quy trình điều trị chuyên sâu theo tiêu chuẩn quốc tế:

4.1. Trực tiếp hội chẩn & phẫu thuật bởi ThS. BS Nguyễn Trần Quốc Hoàng

• ThS. BS Nguyễn Trần Quốc Hoàng – Giám đốc Bệnh viện Mắt Á Châu là chuyên gia đầu ngành có nhiều năm kinh nghiệm chuyên sâu về bệnh lý Glaucoma và Đục thủy tinh thể (Phaco).

• Bác sĩ Hoàng nổi tiếng với tay nghề vững vàng trong việc xử lý các ca cườm phức tạp, ca bệnh khó: từ Glaucoma góc đóng cấp tính nhãn áp tăng vọt, ca kết hợp cườm nước và cườm khô, đến những ca cườm nước kháng trị hoặc thất bại sau phẫu thuật ở tuyến trước.

• Sự tỉ mỉ trong từng đường khâu và quy trình theo dõi sát sao hình thái bọng thấm hậu phẫu giúp bệnh nhân đạt được mức "nhãn áp đích" hoàn hảo nhất.

4.2. Hệ thống trang thiết bị chẩn đoán hình ảnh và vi phẫu hiện đại

• Tầm soát và chẩn đoán chuyên sâu: Bệnh viện trang bị đồng bộ các hệ thống khảo sát đáy mắt và đo thị trường tự động công nghệ cao, cho phép đánh giá toàn diện tổn thương thần kinh thị giác từ giai đoạn rất sớm – ngay cả khi thị lực trung tâm chưa bị ảnh hưởng.

• Hỗ trợ vi phẫu chuẩn xác: Toàn bộ quá trình can thiệp ngoại khoa được thực hiện dưới hệ thống kính vi phẫu phóng đại độ nét cao, mang lại trường quan sát tối ưu, hỗ trợ bác sĩ kiểm soát hoàn hảo từng thao tác.

5. Hướng dẫn chăm sóc đúng cách sau phẫu thuật cắt bè củng mạc

Để bọng thấm hình thành bền vững và mắt phục hồi nhanh nhất, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

1. Bảo vệ mắt tuyệt đối: Luôn đeo kính bảo hộ trong tuần đầu tiên; tuyệt đối không dụi tay, không đè ép hay tác động lực cơ học lên vùng mắt mổ.

2. Giữ vệ sinh vùng mắt: Tránh để nước sinh hoạt bẩn, xà phòng hay mỹ phẩm dính vào mắt trong 2 tuần đầu nhằm phòng ngừa nhiễm khuẩn bọng thấm.

3. Chế độ nghỉ ngơi: Xuất viện ngay trong ngày; nghỉ ngơi nhẹ nhàng, tránh mang vác vật nặng hoặc cúi gập người quá thấp trong những ngày đầu.

4. Tuân thủ lịch tái khám: Tái khám vào ngày thứ 1, tuần 1, tuần 2 và tháng 1 sau mổ để bác sĩ theo dõi độ lưu thông của dịch và kịp thời thực hiện các thủ thuật tinh chỉnh (vuốt bọng, cắt chỉ chọn lọc) nếu cần thiết.

👉 BẢO VỆ TẦM NHÌN TRƯỚC CƯỜM NƯỚC CÙNG GIÁM ĐỐC BỆNH VIỆN MẮT Á CHÂU

Đừng để Glaucoma âm thầm đánh cắp ánh sáng của bạn. Hãy thăm khám ngay khi xuất hiện dấu hiệu mỏi nhức, nhìn đèn có quầng hay tầm nhìn bị thu hẹp.